Home>Project>Hospitaaltuin, Kortrijk
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Hospitaaltuin, Kortrijk


Ruwe, tijdelijke publieke ruimte

De Hospitaaltuin in Kortrijk is geen klassieke publieke ruimte. Het is een tijdelijke publieke ruimte met een ruw karakter die de creativiteit en de fantasie van de buurtbewoners stimuleert. Buurtbewoners die eventueel verantwoordelijk zijn voor een deel van de tuin.

Op één van de belangrijkste verkeersassen van Kortrijk, een straat met vooral detailhandel, kocht het AZ Groeninge jaren geleden enkele panden, als uitbreidingszone voor zijn campus Maria’s Voorzienigheid. Intussen werd echter beslist een volledig nieuw ziekenhuis te bouwen buiten de stad. Dat betekende dat de uitbreidingszone met ondertussen zwaar verkrotte woningen nog geruime tijd onaangeroerd zou blijven, tot de volledige oude campus een nieuwe stedelijke ontwikkeling zou krijgen. Het stadsontwikkelingsbedrijf Kortrijk en het AZ Groeninge beslisten daarom op de plek van de woningen en de achterliggende ruimte een nieuw soort, tijdelijke publieke ruimte te creëren.

De stad en de ontwerper zien de Hospitaaltuin als een aanzet om naast de traditionele openbare ruimte van parken, pleinen en straten, een alternatief circuit van openbare en semi-openbare ruimte te creëren. Door verlaten of vervallen ruimtes voor korte termijn en met een aangepast budget creatief in te vullen, leeft de stad en verandert hij voortdurend van mimiek.

Achter het muurtje

In het ontwerp, de materiaalkeuze en de beplanting werden alle troeven benut die al aanwezig waren op de site, zodat de tuin een eenheid van atmosfeer uitstraalt.

Op de lijn van de achtergevels van de vroegere huizen is een muurtje gemetseld. Vóór dat muurtje, op de plaats waar de huizen stonden, is er een beplant talud dat de binnenruimte afscheid van de straatkant. Twee houten vlonders doorboren het talud en zorgen voor de ingangen naar de binnenruimte.  Daar is een houten terras aangelegd aan een beplante kooi. Deze kooi vervangt een vroeger schuurtje dat behouden moest blijven maar uiteindelijk te bouwvallig bleek. De noordwesthoek van de binnenruimte biedt plaats aan enkele moestuinen in plantbakken en aan een zitbank. Een derde insnijding in het talud zorgt voor een schaduwplekje onder de bomen en brengt extra openheid.

Stenig milieu

De ontwerpers kozen voor materialen die aangepast zijn aan de voorziene levensduur van de tuin. Dat wil zeggen vijf tot tien jaar. Het gaat in de eerste plaats om standaardmaterialen die creatief worden aangewend. Het basismateriaal voor de tuin is het steenpuin van de huizen dat na vermaling werd teruggestort. Wapeningsnetten voor beton werden rekken voor klimplanten, grenenhout werd gebruikt voor vlonders, terrassen en plantbakken. Een prachtige muurschildering zorgt voor een extra toets.

Ook de beplanting is aangepast aan het stenige milieu, de voorziene levensduur en de geest van de plek.  De Aillanthus of hemelboom, de Buddleja of vlinderstruik, de Betula of berk, zijn pioniersplanten die direct effect sorteren en reeds aanwezig waren op de site. Verder wordt er geëxperimenteerd met het enorme kruidenpallet dat spontaan groeit.

Duizend narcissen

Omdat de tuin aangelegd is met een minimum aan sobere materialen, kan hij enkel leven bij gratie van zijn publiek. Wordt hij niet gebruikt, dan glijdt hij weer af naar wat hij vroeger was: een verloederde ruimte. Daarom werd vanaf de aanleg iedereen bij de tuin betrokken. Zowel professionele firma’s als vrijwilligers gingen aan de slag. Studenten landschapsarchitectuur uit binnen- en buitenland werden aangetrokken, de buurtbewoners werden uitgenodigd, er was een plantdag voor kinderen uit de lagere school die elk hun struik met bijbehorende tekening plantten. Naast de sociale werkplaats Constructief staan ook de buurtbewoners mee in voor het onderhoud van de tuin.

Het verrassingseffect speelt een grote rol. Het grootste deel van de aanleg werd gerealiseerd in twee weken. Op die manier stond de tuin meteen in het middelpunt van de belangstelling en kreeg hij een feestelijke opening. Kleine acties zorgen voortdurend voor verrassing en nieuw animo rond de tuin. Een voorbeeld zijn de duizend bloeiende narcissen die op de muurtjes geplakt werden in het voorjaar, of de kleurrijke stoeltjes die plots verschenen.