Home>Project>Kunstkerk Bossuit, Avelgem
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Kunstkerk Bossuit, Avelgem


De transformatie van de kerk van Bossuit is een voorbeeld van hoe er op een verantwoordelijke manier kan worden omgegaan met leegstaande kerken. De kerk werd getransformeerd tot een kunstige ruïne die dienst doet als publieke ruimte in open lucht en als nieuwe landmark aan de Schelde. Deze vooruitstrevende keuze van herbestemming groeide uit tot een succes. De Kunstkerk Bossuit won de ‘Prijs Wivina Demeester voor excellent bouwheerschap 2016’ in de categorie ‘Kunst in opdracht’.

Samen met het kasteel van Bossuit, vormt de kerk al vele eeuwen een sleutelplek in het dorp. Ze is ook een belangrijke baken in het Scheldelandschap. De kerk afbreken was dan ook geen optie, ook al werd ze in 2007 bouwvallig verklaard. Restauratie was uitgesloten gezien de te hoge kostprijs, de beperkte erfgoedwaarde en het geringe aantal parochianen. De kerk staat midden in een kerkhof, wat ook een commerciële herbestemming uitsloot.
Het gemeentebestuur moest op zoek naar een oplossing. Hierbij bekeken ze de kerk niet als alleenstaand gebouw, maar als onderdeel van een groter geheel: het dorp Bossuit. Vanuit die visie nam Avelgem in 2008 het initiatief om een dorpsplan voor Bossuit op te maken. Dit dorpsplan is een totaalplan van de inrichting van de publieke ruimte in het dorp, waarbij de ontwikkeling van een aantrekkelijk, leefbaar en dynamisch dorp voorop staat.
Een commissie, samengesteld uit vertegenwoordigers van de gemeente Avelgem, de Vlaamse Landmaatschappij, het Agentschap voor Onroerend Erfgoed, het Team Vlaams Bouwmeester, de intercommunale Leiedal, de gebiedswerking van de provincie West-Vlaanderen en enkele externe deskundigen, boog zich over de kwestie. Ze kwam tot het besluit dat een artistieke transformatie van de kerk de beste oplossing zou zijn.
Daarop werd aan vijf hedendaagse kunstenaars gevraagd om een voorstel uit te werken. Zij kregen als uitgangspunt onder meer dat de site publiek toegankelijk moest blijven. Eveneens moest er een duidelijke relatie gelegd worden met de omliggende begraafplaats die integraal bewaard bleef. Het sacrale karakter en de geschiedenis van de site moesten gerespecteerd en versterkt worden. Bijkomend moest er ook rekening gehouden worden met de ruimtelijke context van de kerk binnen het dorp en in de ruimere omgeving.
Uiteindelijk werd er gekozen voor het project “gedeeltelijke instandhouding en begeleide ruïnering” van de in New York verblijvende Britse kunstenares Ellen Harvey. Door de kerk niet af te breken, maar om te vormen tot een kunstwerk behoudt de site haar betekenis en krijgt ze zelfs een nieuwe belevingswaarde voor de bewoners van en de bezoekers aan Bossuit.

‘Repeat’: de visie van de kunstenares

Met ‘Repeat’ speelt Ellen Harvey in op de behoefte naar kwalitatieve publieke ruimte. Ze erkent de centrale functie van de kerk in het dorp en ziet de kunstkerk als een sacrale, rituele en gemeenschapsvormende plek.
De schaduwtekening op de terrazzovloer is een samenspel van de lijnen van het gebinte van de voormalige kerk en een vernielde kerktoren na de Eerste Wereldoorlog.
De nieuwe publieke ruimte leent zich perfect als ontmoetingsplaats en vormt het decor voor allerhande sociale en culturele activiteiten in Bossuit. De combinatie van het open dak en de gesloten ruimte, met het visuele effect van de vloertekening, zorgen voor een bijzondere beleving voor de bezoeker.

Korte historiek van de Sint-Amelbergakerk, of de kerk van Bossuit

Het kerkgebouw zelf is relatief jong, maar de site is eeuwenoud. Een schenkingsakte uit het jaar 988 is de eerste bron die de kerk vermeldt. Vermoedelijk stond er in de twaalfde eeuw een tweebeukig kerkje in romaanse stijl. In de eeuwen daarna werd de kerk herhaaldelijk verbouwd. De recentste verbouwing werd in 1857 geleid door architect Pierre Nicolas Croquison. Deze Kortrijkse architect, één van de belangrijkste negentiende-eeuwse architecten uit Zuid-West-Vlaanderen, leverde het ontwerp af voor een driebeukige hallenkerk met vierkante westertoren in neogotische stijl. Vanaf 2007 was de kerk niet meer toegankelijk en in 2008 werd de Sint-Ambelbergakerk onttrokken aan het gebruik voor de eredienst. Dankzij de ‘artistieke transformatie’ krijgt Bossuit, met dit kunstwerk van bovenlokale betekenis, een vernieuwde landmark aan de Schelde.