Home>Project>Nieuwe Kaai, Turnhout
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Nieuwe Kaai, Turnhout


Nieuw randstedelijk openbaar domein

Het kanaal Dessel – Turnhout – Schoten ligt op de grens tussen landelijk gebied, met veel open ruimte, en de dichte bebouwing van de stad Turnhout. Ter hoogte van de Nieuwe Kaai maakt de vaart een knik. Hier ontstond de binnenhaven met de bijbehorende industriële activiteit: betoncentrale, stockage van kolen, enz. Deze knik is een scharnierpunt aan de rand van de stad. De vroegere haven vormt een toegangspoort. Vanuit deze stedelijke plek is het contrast met het open en groen gebied aan de overkant van het water sterk voelbaar. Symbool voor dit rustpunt staan zowel het watervlak (de vroegere zwaaikom en de typische knikvorm) als de ophaalbrug en de kade zelf.

De kanaalzone was tot voor kort de achterkant van de stad. De industriële activiteiten van welleer waren er stilgevallen, waardoor het gebied er verloederd bij lag. Toch had het veel potentieel. Men ervoer de privé-initiatieven als ongestructureerd en een globale aanpak drong zich op. Een stedenbouwkundige studie legde de krachtlijnen voor het latere ontwerp vast.

Concept, ideeën, krachtlijnen

  • Nieuwe Kaai als natuur-infrastructuur-monument: respect voor de grote maatvoering.
  • Herstellen van de publieke aanspraken op deze ruimte: een plein tussen stad en kanaal versterkt de visuele link met de achterliggende dichtbebouwde woonwijk (autochtone inwoners versus nieuwe rijken van de kaaitorens).
  • Verwijzingen naar het industrieel verleden door het gebruik van ‘industriële vormgeving’.
  • Een parkzone (lig- en speelweide met helling naar het water), legt de nadruk op de nieuwe functie van het gebied. De afboording met een stalen wand verwijst naar de romp van een schip.
  • Contrast en evenwicht tussen plein-park en zwaaikom. Ruimtelijk ligt het geheel tussen de hoogstammige bomen langs de straatkant en de afboording van het jaagpad met bomen aan de overkant.
  • Bushalte als aanlegsteiger in analogie met de bushalte van de Warandestraat. Die werd enkele jaren geleden uitgevoerd (zie publicatie ‘Publieke ruimte, een andere aanpak’ van de Vlaamse overheid). Op die manier komt de oude transport-as, die aanwezig was op het terrein, terug tot leven.
  • Gebruik van eenzelfde typologie voor de wegverharding en de stoepen naar analogie met andere reeds aangelegde projecten.
  • Open ruimte als rustpunt voor de stad.

Sobere materialen

De wegverharding van de Hertoginnenstraat is op identieke wijze uitgevoerd als reeds eerder gerealiseerde projecten. Diverse grijstonen ontstaan door het gebruik van verschillende legverbanden.

De pleinverharding met uitgewassen betonverharding is gevat in een modulair, stalen kader dat verwijst naar de industriële prefab vloerplaten. Bewust is gekozen voor licht oker (aarde en zandkleur).

Een strakke dikke balk in tropisch hout doet dienst als aanlegkade, terwijl de toegangen naar de boten uit getraande plaat bestaan. Onder die toegangen liggen de voorzieningen: aanvoer en afvoer van water voor de boten en elektrische aansluitpunten.

Objecten verwijzen naar industrieel verleden

Een gestileerde bank in tropisch hardhout ligt over de lengte van de aanlegsteiger en verwijst naar de opstapeling van de houten heipalen. Door zijn lengte vormt de bank een scheiding tussen aanlegsteiger langs het water en rustige wandelruimte tegen de stad aan. Een uitvergrote haspel werkt als eyecatcher in deze wandelruimte. Een roestvrijstalen kronkel, die als langgerekt klimrek dient, symboliseert de kabel.

Aan het andere uiteinde van het plein dient een kubus uit cortenstaal voor de havenexploitatie. Naast materiaal, hangen er de verschillende meters voor de nutsvoorzieningen van de havenexploitatie: elektriciteit, watertoevoer, lozing, enz. De constructie verwijst naar een container.

Ten opzichte van het plein is de ligweide lichtjes naar het water gekanteld. Hierdoor ontstaat een talud langs de Hertoginnenstraat. De afboording aan de straatkant bestaat uit cortenstaal en heeft enkele toegangstrappen.

Aan het bedieningshuisje van de ophaalbrug ligt een plateau dat eveneens is afgebakend met een wand in cortenstaal. Dit hoger gelegen vlak geeft een overzicht over de ganse site.

Aan het uiteinde van de kade, aan de kant van het centrum, staat een lichtzuil met led-verlichting. Die werkt als baken tussen stad en de Nieuwe Kaai. De verlichtingsstudie stelde een ‘klassieke’ straatverlichting langs de kant van de Hertoginnenstraat voor. Op de Nieuwe Kaai zelf kwam er een lagere stoep- en pleinverlichting, een wandelverlichting langs de banken in de parkzone, een lage kadeverlichting langs het water, detailverlichting van de kubus en led-verlichting van de kolom. De lange bank is onderaan voorzien van een blauwe indirecte verlichting.