Home>Project>Parckdesign 2014: Parckfarm Thurn & Taxis, Brussel
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Parckdesign 2014: Parckfarm Thurn & Taxis, Brussel


Het gebeurt maar al te vaak dat het design festival zich uitsluitend richt tot de ‘creatieve gemeenschap’. Met de realisatie van PARCKFARM wil het festival nu echter een impact uitoefenen op de strategische ontwikkeling van Thurn & Taxis en daarbij de ruimtelijke, sociale en economische grenscondities van de site aanpakken via het actief betrekken van buurtbewoners, kunstenaars, landbouwers en buitenlandse ontwerpers. Het prille succes van de Parckfarm, dat steunt op top-down mechanismen en lokale bottom-up initiatieven, is dan ook een test voor een Gemeenschappelijk Brussel.

Parckdesign 2014

Parckdesign is een ontwerpbiënnale die mogelijke pistes verkent voor het creëren van openbare ruimte in Brussel. De editie van 2014 breidde de ontwerpactiviteiten uit van de bebouwde ruimte naar de leefruimte, door het sociaal leven in een nieuw stedelijk park aan te wakkeren.

Parck Thurn & Taxis

Het grensgebied tussen de gemeenten Molenbeek, Jette en Laken gaat gebukt onder hoge werkloosheidscijfers en de private en exclusieve ontwikkeling van de Thurn & Taxis site. We beschouwen deze plek dan ook als een ruimtelijk, sociaal en economisch ‘randgeval’, dat in vraag dient gesteld te worden.

Parck + farm = Parckfarm

Ons eerste voorbereidende veldwerk en de ontmoetingen die we er hadden, versterkten verder de erkenning van de voor de hand liggende kwaliteiten van deze plek. De site diende zich aan als een inspirerende en zeldzame verzonken lineaire ruimte, met een aantal bruggen als interpuncties die dienden geactiveerd te worden. We ontdekten een indrukwekkend netwerk van lokale actoren, die de randen van dit braakland mee herschiepen in gemeenschappelijke tuinen, dierenboerderijen en een duivenhok. Ons project PARCKFARM (1) wil deze informele praktijken ondersteunen op de schaal van het Thurn & Taxis park. Een nieuw model van openbare ruimte, dat de kenmerken van een park combineert met lokale microlandbouw, werd hier uitgetest via het FARMPARCK (2). De FARMTRUCK (3) werd daarbij het mobiele vehikel dat links tot stand bracht tussen de site en boerderijen in de regio.

Een gemeenschappelijke Parckfarm

Hoe kunnen we, in een context van contrasten, via ontwerpende ingrepen meehelpen aan het uitbouwen van dit park tot een genereuze plek voor iedereen? Hoe kunnen we hier een blijvende impact genereren op de grootschalige en langetermijn-stadsontwikkeling van Thurn & Taxis?

DE ONTWERPER, DE LANDBOUWER EN DE BUURTBEWONER

Een publieke oproep voor open projecten

We lanceerden een open oproep voor pluridisciplinaire teams, samengesteld uit een ontwerper, een lokale actor en een landbouwer uit de streek, om de Parckfarm rond een aantal relevante thema’s op poten te zetten. Elk team werd uitgenodigd om een actieve installatie uit te werken en te co-produceren en om verschillende evenementen te organiseren in de wijdere omgeving van het Farmparck. Een jury van experten evalueerde de projecten en selecteerde gewetensvol de voorstellen op hun capaciteit om een succesvolle en duurzame bijdrage te leveren aan het park in wording.

De lokale gastheer: Chez Momo

We startten een maandelijkse bijeenkomst in het Café Pannenhuis. Momo (4) ontving er één keer per maand alle buren, landbouwers, ontwerpers en politici voor de duur van een avond. Iedereen werd uitgenodigd om een steentje bij te dragen aan de Parckfarm, om te vertellen over zijn/haar project, om een lokaal initiatief voor te stellen of om mee te helpen bij de co-constructie van de installaties. Momo’s achterdeur gaf rechtstreeks uit op de Parckfarm site. Deze plek werd dan ook een heerlijk openluchtterras gedurende het festival – en zal dat in de toekomst hopelijk ook blijven.

Een participatieve werf

Verschillende installaties werden op de site verwezenlijkt via co-productie. Ruth Plaizier en Ewoud Saeys nodigden alle buren uit om deel te nemen aan de gezamenlijke bouw van de dierenboerderij KOTKOT (5). De bouw van het FARMHOUSE (6) van 1010 a+u werd, dankzij de medewerking van JES/JOTA, sterk geschraagd door verschillende jongeren. Het team van Collective Disaster nodigde op zijn beurt architectuurstudenten uit om mee te werken aan de constructie van de USINE DU TRESOR NOIR in het nabijgelegen Bhyrr-centrum.

TUSSEN BELEVEN EN BOUWEN

De vooropening

Dankzij de tussenkomst van de buurtbewoners, besliste minister Evelyne Huytebroeck te elfder ure een vooropening (7) van de Parckfarm te organiseren, vijf dagen voor de officiële opening. We nodigden alle buren uit en de lokale verenigingen kregen de kans om een stand op te zetten, waarin ze zich konden voorstellen, zelfgemaakte etenswaren verkopen en met bezoekers van gedachten wisselen over de Parckfarm. Na de vooropening vonden nog meer dan honderd Parckfarm-evenementen plaats, zowel in het Farmparck als daarbuiten, via de Farmtruck, artistieke interventies en lokale initiatieven.

Op de site: aan de slag met de installaties

De vooropening, waar jarenlang naar was uitgekeken, werd een groot —hoewel niet vanzelfsprekend— succes. De mensen apprecieerden vooral het feit dat ze konden interageren met de installaties. Abdel nodigde iedereen uit om eigenhandig pizza of brood te bakken in de FOUR A PAIN (8), waardoor deze plek algauw een tweede geïmproviseerd openluchtterras werd, als aanvulling van Momo’s ‘terras’. Het team van Collective Disaster ontwierp de publieke afvalinstallatie Usine du TrésOr Noir als een soort podium, dat fel op prijs werd gesteld door muzikanten en kinderen. De studententeams landschapsontwerp (Gembloux) en architectuur (KU Leuven) ontwierpen CUBIOUS (10), waarmee ze de nieuwsgierigheid naar voedselproductie wilden aanwakkeren. Het duo Jacques Abelman & Eric Dil ontwierp en bouwde de LANDSCHAPSTAFEL (11), die sociale contacten bevordert rond het thema ‘van het landschap op het bord’. Hidde van Schie, ten slotte, creëerde de lichtinstallatie ELECTRIC RAINBOW FARMFAIR (12), waarmee de Jubileumbrug tot leven werd gebracht.

Buiten de site: contact leggen door mobiele vehikels

Het collectief Rirbaucout bouwde de Farmtruck, het mobiele luik van Parckfarm. De Farmtruck fungeert als een instrument om te interageren met de Brusselse bevolking en om de festivaloogst met hen te delen. Maar hij wordt ook ingezet bij het onderkennen en verspreiden van de kennis van ervaren regionale landbouwers in het Farmparck. Het gedocumenteerde bezoek aan HumanaTerre, bijvoorbeeld, was een middel om hun knowhow publiekelijk zichtbaar te maken, terwijl hun appelsap-proefsessies in het Farmhouse voor een aangename kennismaking met de telers zorgden. Het ontwerp van het mobiele BEE CAR vehikel (14) zorgde voor een reeks van ‘urban events’ en mediamomenten, waarbij de publieke aandacht op het bijenkweken en op het Parckfarm-experiment werd gevestigd. Het KOTKOT team introduceerde SAM DE EZEL, die gedurende meerdere weken vanuit de hoeve van het Maximiliaanpark de stad in trok om compostmateriaal van de Brusselaars te verzamelen.

HET LEVEN GAAT VERDER: EEN GEMEENSCHAPPELIJKE PARCKFARM THURN & TAXIS

Van culterele niche tot gemeenschappelijke parckfarm

Het design festival richtte zich te vaak exclusief op de ‘creatieve gemeenschap’. Het is onze overtuiging dat actieve installaties een specifieke relationele esthetica tot stand kunnen brengen die een breder publiek aanspreekt. Door het actief betrekken van buurtbewoners, kunstenaars, landbouwers en buitenlandse ontwerpers, creëert de Parckfarm een genereuze plek voor iedereen. (16)

Van voorbijgaand tot duurzaam

Het succes van dit festivalexperiment is gedeeltelijk te danken aan zijn publieke erkenning, maar ook en vooral aan het empowerment van de buurtbewoners, die de Parckfarm Thurn & Taxis gecoproduceerd hebben. Zonder Tessa, Ruth, Nadine, Abdel, Marcel, Bernardo, … zou dit project niet mogelijk geweest zijn. Hun engagement, vanaf het eerste uur tot de realisatie van het Farmhouse, maakte het mogelijk een formele structuur op te zetten – de vzw Parckfarm T&T – die zorgde voor de continuïteit van het project tot ver buiten de festivalperiode.

Van gemeenschappelijke Parckfarm tot try-out voor een gemeenschappelijk Brussel

Wij zien onze rol van curator als die van een intermediair op het snijpunt van top-down mechanismen en lokale bottom-up initiatieven. Voortbordurend op het kortstondige succes van Parckfarm, zal de Farmtruck (en de meeste van de andere installaties), die van essentieel belang geweest is in deze onderneming, verder ingezet worden. Met een actieradius die zich vanuit Parckfarm uitstrekt over de hele regio, zal hij nu een bredere rol gaan spelen in het linken en testen van verschillende lopende projecten, die alle een ‘Gemeenschappelijk Brussel’ tot doel hebben. Kom ons – buurtbewoners, landbouwers, kunstenaars, architecten, stedenbouwkundigen – vervoegen in dit experiment!