Home>Project>Park Spoor Noord, Antwerpen
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Park Spoor Noord, Antwerpen


Tuin voor de buurt, park voor de stad

In het noorden van Antwerpen is een verlaten spoorwegemplacement omgeturnd tot een stedelijk park met sport- en ontspanningsfaciliteiten. In de oude spoorweggebouwen vonden nieuwe, publieke functies onderdak. Spoor Noord is met zijn 18 hectare groene ruimte het grootste park in de binnenstad.

In het noordelijke deel van Antwerpen, middenin de dichtbevolkte en kansarme wijken Dam, Stuivenberg en Seefhoek lag jarenlang een afgeleefd en verlaten spoorwegemplacement. In de algemene perceptie werd de plek ervaren als een verre en afgelegen uithoek van de stad, hoewel ze binnen de cirkel van Singel en Ring ligt, op slechts anderhalve kilometer van het centraal station en van de kathedraal. Inmiddels is op de site het grootste binnenstedelijke park van de stad Antwerpen gerealiseerd. Het werd geopend in twee fasen: het westelijke deel in mei 2008, het oostelijke in juni 2009. Het is met zijn sport- en ontspanningsfaciliteiten en met zijn publieke functies een park van iedereen.

Licht, lucht, groen

De ultieme en ruime missie van het project Park Spoor Noord is het meer aantrekkelijk en leefbaar maken van de omliggende wijken Dam, Stuivenberg en Seefhoek. Onder impuls van de stad Antwerpen is er daarom voor gekozen in te zetten op de grootste noden van het stadsdeel, namelijk de behoefte aan meer licht, lucht, groene en open ruimte. Het aanbieden van extra ruimte om te ademen en te ontspannen aan elke buurtbewoner en ook aan elke stedeling staat voorop. De meest fundamentele en baanbrekende keuze in het hele project is dan ook de beslissing om het spoorwegemplacement voor het overgrote deel in te richten als een tuin voor de buurt en een park voor de stad. ’Dorpen en Metropool’ is niet voor niets de naam van het winnende concept in de ontwerpwedstrijd van 2002. De keuze voor een groene en open bestemming is duidelijk geen slag in het water. Het park wordt sinds zijn opening druk bezocht door een enorme variëteit aan gebruikers.

Urban Beach

Fysiek ruimtelijk is het park een scharnier tussen de wijken Dam en Stuivenberg-Seefhoek, die een eeuwlang enkel verbonden waren door een smalle viaduct over het onbewoonde emplacement. Bovendien loopt het parkontwerp door in de geplande commerciële ontwikkeling op de kop ter hoogte van de Noorderplaats. Via de geplande Parkbrug voor zachte weggebruikers over de Noorderplaats, zal het park een verbinding krijgen met het Eilandje en verderop met de Scheldekaaien. De bedoeling is een aantrekkelijke omgeving te creëren die beter samenhangt door een netwerk van paden voor voetgangers en fietsers en door het aanbieden van vrije en nieuwe ontmoetingsruimten.

Op functioneel ruimtelijk vlak kan de parkinfrastructuur op verschillende manieren gebruikt worden (wandelen, joggen, sporten, rusten, zitten, liggen, spelen, verfrissen, naar concerten luisteren, openluchtfilms bekijken, lekkers drinken en eten) zodat tal van mensen zich aangesproken voelen en er graag en veel komen. De waterpartij, die er kwam op expliciete vraag van bewoners, gecombineerd met de ligweide en de SPTM-shelter met de zomerbar, werkt als een ‘urban beach’ en trekt ook veel niet-buurtbewoners aan omdat dit aanbod uniek is in de stad. De oude spoorweggebouwen met hun publieke invulling zijn op hun beurt publiekstrekkers.

Biljartlaken met zandtuinen

De grammatica van het park komt voort uit het herhaaldelijk toepassen van enkele elementen en materialen die identiteit geven aan het Park Spoor Noord. Enkele specifieke deelplekken en objecten zorgen toch voor verschillen en uitzonderingen.

De eerste impressie van het park is groen, niet té ontworpen. Een grasveld uitgerold als een groen biljartlaken met daarbovenop veel verschillende paden, in diverse materialen, die een ketting vormen die verschillende richtingen toelaat. De zandtuinen zijn opgevat als heuvels in het groene biljartlaken. Ze tonen het historische zandlandschap dat verstopt zit onder het nieuwe groen.

Grote groepen bomen vormen de derde dimensie. Ze definiëren ruimten en spelen met het perspectief van de zich bewegende bezoeker doordat de richting van de rijen verandert ten opzichte van de beweging. Struiken zijn er niet, uit veiligheidsoverwegingen. De rand van het park is bedacht als een herkenbaar element dat eenheid brengt in de langgerekte ruimte. Hiervoor is consequent zwart beton gebruikt: als wand, een eenvoudige boord om op te zitten, een horizontaal vlak, een voetpad, toegangen enzovoort.

Het duurzame aspect is gerealiseerd in materiële keuzes zoals het hergebruiken van spoorwegmaterialen, het integreren van het bestaande reliëf, de viaducten en spoorweggebouwen, het uitwerken van een interne waterhuishouding met wadi’s en het gebruiken van streekeigen beplanting. Het parkontwerp is flexibel en dynamisch. Op dit moment is gekozen voor een ‘basic’ park, met robuuste materialen en een hoge transparantie, dat inspeelt op de huidige behoefte aan een vandalismebestendige open en groene ruimte met een behoorlijke sociale veiligheid. Op termijn kan deze basis verder worden aangevuld op de maat en het ritme van toekomstige behoeften en prioriteiten.