Home>Project>’t Groen Kwartier, Antwerpen
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

’t Groen Kwartier, Antwerpen


’t Groen Kwartier was lange tijd een in- en afgesloten plek, nu is het een aantrekkelijke en levendige buurt. De metamorfose was enkel mogelijk dankzij een duidelijke ambitie: ’t Groen Kwartier moest een volwaardig stadsdeel worden met hedendaagse woningen en een kwalitatief hoogstaand openbaar domein, dat zich als vanzelf verweeft met zijn omgeving. 

Met de ontwikkeling van de site van het voormalige ‘Militair Hospitaal’ kregen Berchem en Antwerpen er een levendige, groene en gevarieerde woonbuurt bij. Het programma is een evenwichtige mix van heringerichte historische gebouwen en nieuwe woningen.

In totaal omvat het project, opgedeeld in drie projectzones, 404 woongelegenheden – zowel lofts, appartementen als eengezinswoningen. Die verscheidenheid trekt veel types van bewoners aan: senioren, jonge starters, gezinnen met kinderen, tweeverdieners en alleenstaanden. Alle wooneenheden hebben een private buitenruimte, maar de belangrijkste troef is toch de groene publieke buitenruimte waar de buurt tot leven komt. Auto’s worden ondergronds gestald waardoor het groene maaiveld enorm aan kwaliteit wint.

Een sterk groenconcept

De publieke ruimte is op verschillende manieren ingericht, afhankelijk van de context. Aan de randen vormen woonerven met in hoofdzaak hoogstambomen de overgang met het omliggende stedelijke weefsel. Het park dat in het noorden van het gebied de drie projectzones met elkaar verbindt, bestaat uit nieuwe aanplantingen van waardevolle bomen op een grasvlakte. Hier primeert het verblijfskarakter. Binnen de projectzones is telkens in tuinkamers voorzien die sober ingericht zijn met behoud van het gras en de bestaande bomen. Van een bestaand bosje werden enkel de meest waardevolle bomen behouden. Het sluitstuk van de open ruimte is het paradeplein. Het is een meer stedelijke parkkamer met een handelsfunctie als randactiviteit.

Het geheel van deze ruimtes maakt dat de ambitie om een oase van groen te creëren geen dode letter bleef. In totaal is ‘t Groen Kwartier goed voor 1,65 hectare aaneengesloten openbare ruimte binnen de 19de eeuwse gordel van de stad en dat is meer dan in de wedstrijdvraag naar voren werd geschoven.

Een uitgekiend bomenplan

In totaal staan er in de groenzone 345 bomen. Bij de inplanting hebben zowel ecologische, esthetische als louter praktische motieven gespeeld. De landschapsarchitect koos voor verschillende types en hoogtes zodat het groen een frisse, gevarieerde en uitnodigende uitstraling krijgt, zonder de lichtinval in de woonunits te hypothekeren. Bovendien zorgen bloeiende soorten voor een verhoogde biodiversiteit.

Op de grote open ruimtes staan (sier)fruitbomen van 5 tot 6 meter hoog. Ze zijn ingeplant volgens een rasterpatroon dat een heldere structuur geeft aan de grasvlakten. De prachtige oude kastanjebomen in het noorden van het gebied en de nieuwe hoogstammige bomen zorgen voor een afwisselend beeld en verhogen de beleving voor de gebruiker. Nieuw aangeplante heesters aan de randen van het gebied maken het geheel af.

Autovrij stadsdeel

‘t Groen Kwartier is uniek in Vlaanderen. Niet alleen de monumenten van het voormalige hospitaal maar ook het initiatief om 7 hectare binnenstedelijke ruimte autovrij te ontwikkelen zijn bijzonder. Die keuze, die in 2006 niet vanzelfsprekend was, zorgt er nu voor dat dit een groene, rustige en open plek is in de nabijheid van het drukkere stadscentrum, waar zowel de inwoners als de buurtbewoners van kunnen genieten.

De nadruk ligt, naast het verblijfskarakter, op de trage verbindingen. De belangrijke noord-zuidverbinding voor fietsers en voetgangers kreeg een dubbele verharding. De talrijke overige verbindingen werden met een minimum aan verharding aangelegd.

De bewoners stallen hun wagen in één van de vier ondergrondse parkeergarages. De toegankelijkheid van de site voor brandweer en verhuiswagens is gegarandeerd. Hoewel de verharde wandel- en fietspaden die de ganse site doorkruisen slechts 1,5 à 4 meter breed zijn, kunnen ze het gewicht van de zware voertuigen van de hulpdiensten en van de verhuiswagens zonder probleem dragen. Naast deze paden zitten onder het (versterkte) gras immers verharde funderingen.

Het ophalen van het afval is op de verschillende woonerven aan de rand van de site georganiseerd. Bewoners deponeren er hun geselecteerd afval zodat vuilniswagens niet tot aan de deur van alle woningen moeten rijden.

Nieuw leven in en voor de buurt

In het verleden was het Militair Hospitaal een gesloten site met drie poorten, ’t Groen Kwartier is een open domein met zeven ontsluitingen. De nieuwe publieke ruimte is er niet enkel voor de nieuwe bewoners van de site maar ook voor de buurt. Van bij de aanvang waren de doorwaadbaarheid en de aansluiting op de omgeving belangrijke doelstellingen. Met middelen van het Stadsvernieuwingsfonds werd de wintergang die het domein doormidden snijdt, opengemaakt voor het publiek. De inspanningen hebben hun effect niet gemist, de meerwaarde is voelbaar tot over de projectgrenzen heen.

Een bouwteam voor de buurt

De eerste plannen van 2006 werden na inspraak van de buurt en in overleg met de stad vastgelegd in een goedgekeurd masterplan. Bij de uitwerking van het masterplan werd elk onderdeel opnieuw tegen het licht gehouden. Het doorzettingsvermogen en het groeiende wederzijdse vertrouwen tussen ontwerpers, stedelijke diensten en ontwikkelaars waren de basis voor het realiseren van de gestelde ambities. Het veelvuldige overleg liet stelselmatige bijsturing toe en maakte dat het project kon worden wat het vandaag is, een verbeterde variant op het masterplan.