Home>Project>Van Hombeeckplein, Antwerpen
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Van Hombeeckplein, Antwerpen


De sterke wanden van het Van Hombeeckplein en het besloten, groene karakter doen denken aan een patio. Dit sterke beeld werd de leidraad doorheen het ontwerp: het plein is sinds de herinrichting een besloten, veilige en rustige verblijfsruimte. Het is ook een schakel in een ketting van recent aangelegde straten en pleinen die loopt van het Jochemsplein tot de Dageraadplaats. Dat komt tot uiting in het straatmeubilair en de gebruikte materialen.

In 2009 schreef het Antwerpse Parkeerbedrijf een wedstrijd uit voor de bouw van de eerste ondergrondse buurtparking van de stad onder het Frans Van Hombeeckplein en voor de herinrichting van de bovengrond. Door geparkeerde auto’s en fietsen van het openbaar domein te halen, komt er meer ruimte voor spelende kinderen, fietsers … en vermindert ook het zoekverkeer.

Een patio voor Oud-Berchem

Het Frans Van Hombeeckplein bevindt zich centraal in de Vijfhoekwijk van Berchem. De academie van Berchem en de lagere school De Merode zijn er gevestigd. De art-decogevel van autogarage Buga beslaat vrijwel de hele zuidoostelijke wand. Samen met het kleinere Frederik de Merodeplein is het de enige ontmoetingsplek in de wijk. Het was daarom van belang om de ruimte open in te richten, geschikt voor flexibel gebruik. De sterke wanden van het plein en het besloten, groene karakter doen denken aan een patio. Dit sterke beeld werd de leidraad doorheen het ontwerp.

De grootste troef van de vroegere situatie was het unieke beeldbepalende bomenarsenaal met verschillende grote volwassen bomen, overwegend linden en een enkele paardenkastanje. De parkeergarage voor honderd wagens en zeventig fietsen, verdeeld over twee parkeerlagen, werd zo compact mogelijk ontworpen met het oog op het maximale behoud van de bomen. De in- en uitrit hebben evenwijdig aan de Van Hombeeckstraat het minst impact op het plein.

Kraal in een ketting

Te vaak wordt publieke ruimte ingericht volgens duidelijke ruimtelijke concepten, maar staat het project los van de ruimere context. Voor de ontwerper is het Frans Van Hombeeckplein het begin- of eindpunt van een belangrijke structurerende as doorheen heel Oud-Berchem. Het maakt onlosmakelijk deel uit van een kralenketting van recent aangelegde straten en pleinen: via het Jochemsplein aan de overzijde van de Grotesteenweg, de as Driekoningenstraat-Statiestraat (Prijs Publieke Ruimte 2012), voorbij Berchem-Station doorheen Zurenborg via de Draakplaats tot aan de Dageraadplaats. Op het Van Hombeeckplein is daarom gebruik gemaakt van straatmeubilair en materialen die reeds op deze as voorkomen.

Het verkeer is georganiseerd in de randen en gematerialiseerd volgens een logische hiërarchie. Asfalt voor de rijweg van de Frans Van Hombeeckstraat die dienst doet als ontsluitingsweg voor de wijk, langsparkeerplaatsen in hergebruikte kassei en voetpaden in kandla greskassei. Ook kassei uit hergebruik (Zweeds graniet) voor de rijloper en de parkeerplaatsen langs de academie op de kop van het plein en voor het woonerf langs de De Merodeschool. Hier werden dezelfde bomen aangeplant als in de Driekoningenstraat, namelijk haagbeuk.

Daarbinnen ontstaat een rustig en veilig plein, een groot krijtbord in asfalt, ideaal voor sport, spel en allerlei feestelijke activiteiten. De basketbalpalen van het vroegere plein zijn gerecupereerd. Het kader van lindebomen is aangevuld en kreeg een ondergrond van halfverharding. Dit optimaliseert de groeiomstandigheden van de bomen en fungeert ook als filter tussen rand en kern. Deze ‘passe-partout’ wordt langs de buitenzijde afgeboord door een haag van haagbeuk en biedt ruimte voor terrasjes, petanque, picknick en enkele houten speeltuigen op cirkels van valdempende rode rubber.

Couleur locale

Om het patiobeeld nog te versterken is een laag van bloeiers toegevoegd: enkele prunussen rond en op het plein, witte roosjes als bodembedekker en klimmers bij enkele bomen. Het roze grind, uitgestrooid in het asfalt, verwijst naar afgevallen bloesems.

De granito banken, speciaal voor de Driekoningenstraat/Statiestraat ontworpen – met een ruitpatroon verwijzend naar de typische keukenvloer van vroeg 20ste-eeuwse stadswoningen en de arcades van de spoorweg tussen Berchem-Station en Antwerpen Centraal – komen ook hier terug. Extra couleur locale werd toegevoegd door het ‘draperen’ van een lange zitbank over de keermuur van de uitrit, als een tafelkleed met knipoog naar de toile cirée-fabriek die zich hier ooit bevond.

Eyecatcher is de ballenvanger op de keermuur van de uitrit. Dit draadwerk van geweven staaldraad  is ontworpen door de kinderen van de academie en toont een print van geabstraheerde bladeren en bomen. Dezelfde tekeningen werden door een graffitikunstenaar in kleurrijke versie ook op de wanden van de ondergrondse parkeergarage geschilderd.