Home>Reportage>Confluence, Namen

Confluence, Namen


Waar geschiedenis en toekomst samenvloeien

Het geografische en historische hart van Namen ligt aan de voet van de majestueuze Citadel, waar de Samber overvloeit in de Maas. De ‘Grognon’, zoals dit stukje Namen vandaag heet, is een lege plek waarvan het potentieel de laatste decennia ongebruikt is gebleven. Nu komt daar verandering in met een ambitieus stadsontwikkelingsproject.

De bewoning op de Grognon gaat terug tot de prehistorie. Vanaf de Romeinse periode zijn er ook sporen van havenactiviteiten. De tweede helft van de 19e eeuw werd een kantelmoment voor de wijk: de opkomst van de spoorwegen betekende de doodsteek voor de haven, waardoor de economische activiteiten opschoven naar de bovenstad. In de jaren 1950 zorgden een hardhandige sanering en de voorkeursbehandeling van Koning Auto voor een stapsgewijze afbraak van de wijk. Het resultaat was een leegte die meer dan een halve eeuw onaangeroerd bleef. Er kwam weliswaar een indrukwekkende stroom van fel bediscussieerde projectvoorstellen, maar stuk voor stuk stierven ze een stille dood. Er was geen draagvlak voor.

Tijdshorizon: 2020

De beleidsnota van de stad Namen en het Waalse Transversaal Strategisch Programma maken nu eindelijk werk van de wijk, voortaan onder de naam ‘Confluence’. De heraanleg werd een van de topprioriteiten voor het stadsbestuur. Dankzij de toekenning van een EFRO-subsidie van 11 miljoen euro, bovenop het beschikbare budget van 18 miljoen euro en het partnerschap van het Waalse gewest, blaast de stad de wijk nieuw leven in tegen 2020.

Allereerst wordt het verkeer omgeleid zodat het terrein weer kan aanleunen tegen de Maas. Een nieuwe fiets- en voetgangersbrug verbindt Namen met Jambes aan de overkant van de rivier en ontsluit het gebied voor zachte verkeersmodi. Er komt een uitgestrekte esplanade met drie hoofdfuncties: publiekswerking, toerisme en bestuur. Langs de esplanade wordt een ‘Port Numérique’ gebouwd, vrij vertaald ‘e-Port’; een gebouw dat volledig in het teken van stadsvernieuwing en ‘smart cities’ zal staan. Een ondergrondse parking zal plaats bieden aan 670 voertuigen.

Kandidaten voor ontwerp en realisatie

Voor een project met zo’n symbolisch karakter en ambitieuze proporties besloot de Stad een ontwerpwedstrijd uit te schrijven. Die omvatte het concept en de realisatie van de esplanade en de e-Port. Het stadsbestuur wilde de creatieve lat hoog leggen door internationale teams aan te trekken. Een jury van experten en gemeentelijke stakeholders, voorgezeten door Marcel Smets, evalueerde de offertes en selecteerde de uiteindelijke winnaars.

Tien teams van architecten, landschapsarchitecten, studiebureaus en aannemers stelden zich kandidaat. Van de vijf beste kandidaten die werden uitgenodigd, dienden er slechts drie een offerte in: Strabag Belgium en de tijdelijke vennootschappen De Graeve/Nonet/Duchêne en Eraerts/Jan De Nul/Kumpen. De jury onderzocht de offertes op basis van vier criteria, met als voornaamste de kwaliteit van het project (60/100 punten). Het prijsplafond werd vastgelegd op 8.470.000 euro (excl. BTW) – een bedrag dat in elke offerte volledig werd opgebruikt. Voor het criterium ‘kwaliteit’ lette de jury op de landschappelijke en stedenbouwkundige aanpak, architecturale kwaliteit, innovatie, mobiliteit, duurzaamheid en stedelijke aantrekkelijkheid.

Vloeiend ontwerp

Elk van de drie ingediende offertes getuigde van een hoog kwaliteitsniveau. Het interessante is dat de voorstellen radicaal verschillende pistes kiezen. Twee projecten sloten nauw aan bij het minerale en militaire karakter van de Citadel, met ondergrondse bebouwing en een eerder beperkte link met de rivier. Deze projecten onderscheidden zich door hun soberheid en de terughoudendheid van hun architectuur, ten voordele van het landschap.

Het winnende project, daarentegen, opent zich naar de rivier. Het kiest voor een organische vormentaal, een doorgedreven mix van verharding en begroeiing en een assertieve architectuur. Dit project is het resultaat van een tijdelijk samenwerkingsverband van De Graeve/Nonet/Duchêne met de architectenbureaus 3XN (Kopenhagen) en Bee Architects (Namen), het bureau voor landschapsarchitectuur JNC International, Arcadis voor speciale technieken en stabiliseringswerken, Lateral Thinking Factory voor innovatie en Radiance 35 voor de verlichting.

Gericht op het water

Een open plein is het hart van het project, dat de verschillende ruimten van het gebied met elkaar verbindt en als achtergrond dient voor allerlei evenementen. Aan de Maaskant krijgt het water een hoofdrol, dat met enkele treden bereikbaar is voor stadsbewoners en toeristen. Een buffer van groen scheidt de esplanade van het autoverkeer en zorgt voor fiets- en voetgangersverbindingen. De esplanade combineert verharding en begroeiing in een meerlagige structuur en leidt naar de e-Port. Ook het tuindak van dit gebouw maakt deel uit van de wandelzone. De e-Port heeft een vloeiende architectuur en beglazing van boven tot onder, zowel aan de Maaskant als aan de zijde van de esplanade. Op kaaihoogte ligt er een horecazaak met uitgestrekt terras, waar bezoekers een onbelemmerd zicht op de samenvloeiende rivieren hebben. Hogerop liggen een ontvangstruimte en een polyvalente zaal die in verbinding staan met de esplanade. Zij vormen het uitstalraam van de ‘smart city’ en van het innovatieve gewest. ’s Avonds zorgen discrete verlichtingsmasten voor een stemmig licht, terwijl een indirecte verlichting de vormen van de banken langs het groen en de treden naar het water extra onderstreept. Dit is, kortom, een eigentijds en zelfbewust project dat zowel bij politici als bij bewoners op een sterk draagvlak kan rekenen.