Home>Project>Begijnhof, Turnhout
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Begijnhof, Turnhout


In 2015 startte het OCMW Turnhout met het ontwerp voor de heraanleg van het Begijnhof. Als onderlegger werd het landschapsbeheersplan gebruikt. Het OCMW stelde een vernieuwing van de riolering en de wegenis voorop. Het ontwerp gaat verder dan dat en is een delicate oefening om het Begijnhof terug te brengen naar zijn oorspronkelijke beeld en toch selectief enkele recent toegevoegde elementen te behouden.

Het Begijnhof van Turnhout, een UNESCO-werelderfgoedsite, is één van de oudste langgerekte pleinbegijnhoven van Vlaanderen. In de 20ste eeuw en vooral na WOII gebeurden er veel toevoegingen die het oorspronkelijke, sobere en open karakter van het Begijnhof aantastten. Zo werden wegenis en verhoogde voetpaden in betondallen aangelegd en werden decoratieve beplantingen aangeplant. Al sinds 2004 wenste het OCMW van Turnhout, de eigenaar van de site, de open buitenruimte te renoveren. De voetpaden waren te smal en de riolering was aan vervanging toe. Deze gelegenheid werd aangegrepen om ook de slechte staat van de wegenis aan te pakken en het in 2014 goedgekeurde landschapsbeheersplan te implementeren.

Evenwichtsoefening

Het ontwerp werd een delicate evenwichtsoefening tussen het terugbrengen van het Begijnhof naar zijn oorspronkelijke beeld en het behouden van recent toegevoegde elementen. Volgens de ontwerper was geen van beide insteken de juiste. Het Begijnhof zelf was in permanente evolutie, het is in drie grote fasen gebouwd. De oorspronkelijke kerk werd afgebroken, elders werd een nieuwe gebouwd, en er werden veranderingen doorgevoerd naargelang nieuwe behoeften van gebruikers. Voor de ontwerper was het belangrijker de basiselementen te detecteren die het Begijnhof zijn unieke karakter geven, zonder de waardevolle recente toevoegingen overboord te gooien, en het publieke domein aan te passen aan het heden en zijn specifieke behoeften.

Het fundament en de toevoegingen

Het gemeenschappelijke plein, oorspronkelijk in verdichte aarde/zand, en de scherp uitgesneden grasvlakken van de vroegere bleekweides vormen samen met de aaneengesloten gevelwanden het fundament dat het Begijnhof zijn eigenheid geeft. Het herstel van dit beeld is het speerpunt van het ontwerp. Er is opnieuw een langgerekt plein gecreëerd dat zonder abrupte hoogteverschillen en in één kleurtint tussen de gevels opgespannen wordt, met daarin duidelijk afgelijnde weides met kort gras, omzoomd door beukenhagen.

Enkele bomen van soms meer dan honderd jaar oud werden verzorgd en bewaard, en krijgen meer vrije groeiruimte. De beukenhagen zijn behouden. De taxushagen zijn vervangen door beukenhagen. Enkele religieuze toevoegingen zoals de Calvarie en de Lourdesgrot zijn bewaard. Ook recentere toevoegingen zoals gietijzeren gootjes, lantaarnpalen en oude taxuskegels hebben hun plaats.

Om het idee van het Begijnhof als plek in voortdurende evolutie kracht bij te zetten zijn enkele bijzondere elementen subtiel in de aanleg verwerkt. Restanten van zeer oude paden in rolkeien zijn geïntegreerd, tegels in de verharding verwijzen naar de steunberen van de eerste kerk en op de vermoedelijke plek van de vroegere wasplaats voor de nieuwe Begijnhofkerk is er nu een waterelement. Een nieuwe grasrand geeft een oude verdwenen bouwgevellijn vorm.

Sobere hergebruikte materialen

De Begijnen in Turnhout leefden sober. Dit is duidelijk zichtbaar in de gebruikte materialen. De rijwegkasseien waren voor de heraanleg een bonte verzameling van allerlei soorten, maten en gewichten, ooit geschonken door gemeenten en andere begijnhoven in Vlaanderen. Samen met het Agentschap Onroerend Erfgoed startte een zoektocht naar het hergebruik van de oorspronkelijke materialen en de vervanging van de recente. De bestaande kasseien zijn zoveel mogelijk gerecupereerd, gezuiverd van niet-aanvaardbare exemplaren, en aangevuld met identieke oude kasseien. De weg is weer tonrond aangelegd en kreeg een nieuw, gelijkgronds, comfortabel en breed voetpad in gezaagde hergebruikte kasseien, afkomstig van een andere werf in Turnhout.

Oog op de toekomst

Steeds meer jonge mensen komen in het Begijnhof wonen. Het toerisme wordt versterkt. Parkeren is niet meer toegelaten, de kerk is toegankelijker gemaakt met nieuwe toegangshellingen. In één van de leegstaande woningen kwamen fietsenstalplaatsen voor de bewoners. Fietsbeugels en bankjes voor de bezoekers zijn subtiel ingepast in de buitenruimte. De stoep is minimaal twee meter breed, vlak en zonder opstanden.