Home>Project>Begraafplaats, Berlaar
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Begraafplaats, Berlaar


Het oude, stenige kerkhof in Berlaar-Centrum lag er al een tijdje verlaten, kil en mistroostig bij. Het gemeentebestuur besloot de begraafplaats een fikse opknapbeurt te geven en transformeerde het domein in een sereen kerkhofpark. Absolute voorwaarden voor het project waren een efficiënter beheer, de creatie van openbaar groen en een duurzame hervorming.

Over de hele wereld zijn er historische, kleurrijke begraafplaatsen die dienst doen als stedelijke oases van rust. Gesterkt door die voorbeelden wou het Berlaarse gemeentebestuur een vernieuwende invulling geven aan de oude begraafplaats in Berlaar-Centrum. Om tot een modern kerkhofpark te komen waar eenvoud en rust troef zijn, werd het domein ingericht in deeltuinen die zorgen voor een grote variatie aan sferen en ruimtebeleving. De integratie van verschillende artistieke en educatieve elementen maakt de dood toegankelijker.

Onderhoudsvriendelijk openbaar groen

De herinrichting van het kerkhof creëert bijkomend openbaar groen in het centrum van de gemeente. Dat gebeurt onder meer door de volledige begraafplaats in te zaaien met inheems, bloemrijk grasland. De ecologische waarde van deze groene plek is van onschatbare waarde voor mens en dier. Zo is er bijzondere aandacht voor de bijen en de vlinders, die het doorgaans zeer moeilijk hebben in versteende centra. Om de biodiversiteit in stand te houden, zal een imker zwarte bijen uitzetten op het kerkhof. Die zijn de laatste jaren erg zeldzaam geworden, maar ze blijven wel de enige inheemse honingbijen in Noord-Europa.

De beplanting in het nieuwe park verwijst naar het verleden van de plek, door het gebruik van funeraire beplanting en het verspreid inplanten van zeven hoogstambomen met een symbolische referentie aan leven en dood.
Naast een groene begraafplaats moet het kerkhofpark ook duurzaam te beheren zijn. Er werd gekozen voor een gelaagde beplanting, afgestemd op de standplaats en geselecteerd op niet-woekerende soorten. Dat zorgt voor een onderhoudsarme groenstructuur. De nadruk ligt niet langer op het eindeloos verwijderen van onkruid, maar op het in stand houden van de gelaagde beplanting. Daarnaast probeerde de ontwerper zoveel mogelijk materiaal te hergebruiken. Natuursteen, decoratieve stenen of grafornamenten kregen in de deeltuinen een nieuw leven als verharding, decoratie of stapelementen. Meer dan 700 grafplaten werden zo hergebruikt.

Historische, educatieve en ecologische waarde

Vanuit het centrum leidt een wandelas recht naar het nieuwepark. De deeltuinen zorgen voor een grote variatie aan sferen en ruimtebeleving.  De Tuin van Herinnering herbergt enkele decoratieve stenen, arduinplaten en grafornamenten van de oorspronkelijke begraafplaats. Bestaande platen met mooie, natuurlijke (korst)mossen en de vetplantjes die her en der groeiden, werden gecombineerd met nieuwe funeraire beplanting. Deze tuin ademt vooral rust uit.

De Vitaminetuin is een compositie van fruitbeplanting in al zijn hoedanigheden: kleinfruit, halfstamfruit, hoogstamfruit, druiven en bessen. In het oogstseizoen is plukken en proeven toegestaan.

In de sacrale Herdenkingstuin staan negen herdenkingszuilen. Ze vormen ‘open boeken’ die, gerangschikt per jaartal, de namen vermelden van de overledenen van wie het graf werd ontruimd. De zuilen zijn uitgevoerd in cortenstaal, een materiaal dat door de jaren heen een warmrode patine ontwikkelt.

Het park heeft bijzondere aandacht voor kinderen. De Kindvriendelijke Tuin is op een fantasierijke manier vormgegeven. Hergebruikte arduinplaten zijn als confetti uitgestrooid of willekeurig gestapeld in de bloemrijke grasmat. De platen fungeren als stap- of hinkelstenen en zitpoefen. Wrijfstenen zijn met fijne poëzietekstjes of kindertekeningen gegraveerd. De niet-bewerkte stenen staan ter beschikking van de kinderen zelf, om ze met krijt een eigen invulling te geven. Hierdoor ontstaat een steeds wisselend beeld en geven kinderen mee vorm aan deze tuin.

Het funerair park draagt op die manier heel wat educatieve waarde in zich voor de omringende scholen: planten, fruit, dieren, vogels, biotopen, leven en dood en zelfs de (Berlaarse) geschiedenis. In de zesde deeltuin staan immers enkele waardevolle graven van vooraanstaande Berlaarnaars. Ze vormen het historische geheugen van het dorp. Infopanelen met QR-codes verstrekken de geïnteresseerde bezoeker historische informatie.