Home>Project>Oude Begraafplaats, Torhout
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Oude Begraafplaats, Torhout


Het project van de Oude Begraafplaats is atypisch omdat het niet gaat over een traditioneel ontwerp en uitvoeringsplan, maar over een ontwikkelingsgericht beheerplan voor de beschermde begraafplaats van Torhout. Zowel door de locatie als het gebruik was een eenmalige grootschalige omschakeling geen optie. Het participatief uitgewerkte plan vertrekt van een heldere visie en formuleert concrete doelstellingen voor het behoud en de ontwikkeling van het aanwezige erfgoed.

Ten noordwesten van de kern van Torhout ligt de Oude Begraafplaats, in de volksmond ’t Oud Kerkhof, die omwille van haar (architectuur)historische en artistieke waarde beschermd werd als monument. De begraafplaats heeft sterk typerende elementen van een stedelijke begraafplaats uit de 19de  en 20ste eeuw. Een rastervormige circulatiestructuur is de basis voor vele waardevolle graftekens, een monumentale calvarieberg en bijzonder typische groenelementen. Opmerkelijk is dat de graftekens van alle lagen van de bevolking bewaard zijn en niet enkel van de gegoeden.

Masterplan en erfgoedbeheerplan

Het ontwerpteam maakte in eerste instantie een masterplan op met een visie op lange termijn. Dit werd vertaald in een erfgoedbeheerplan dat het beheer van de grijze en de groene waardevolle erfgoedelementen over een periode van twintig jaar gedetailleerd beschrijft. Daarnaast biedt het masterplan een duidelijke visie op het toekomstige gebruik en de ruimtelijke inbedding van het project in zijn omgeving.

Hierbij is dieper ingegaan op de fysieke en mentale ontsluiting van de plek, het gebruik door verschillende doelgroepen, het weer in gebruik nemen van de voorheen gesloten begraafplaats als parkbegraafplaats, de introductie van hergebruik en peterschap van graven, de aanwezigheid van (funeraire) kunst enzovoort.

Een begraafplaats in zijn omgeving

De rasterstructuur van de beschermde begraafplaats is gerespecteerd. De verschillende toegangen zijn beter leesbaar gemaakt. Trage verbindingen koppelen de verschillende functies van de begraafplaats en de omgeving aan elkaar. De Sint-Jozefstraat, omgevormd tot fietsstraat, mondt uit op een toegankelijk, open plein aan de zijde van de spoorlijn. Langsheen de spoorlijn is een nieuwe fietsverbinding gerealiseerd. De groene inkleding is bijgestuurd door het versterken van de haagstructuur  langsheen de Bruggestraat en de Sint-Jozefstraat. De opgewaardeerde toegangen zijn de enige onderbreking in deze groene omlijning.

De begraafplaats

Op de begraafplaats is gestreefd naar een algemene ecologische en onderhoudsvriendelijke vergroening. Tussen de graftekens kwamen gras en vaste planten. De betonnen grafkelders zonder graftekens werden bedekt met sedum- en mosmatten. De met klimop begroeide draadafsluiting is vervangen door volwaardige hagen met inheemse soorten als meidoorn en taxus. De asfaltpaden zijn omgevormd tot paden in halfverharding.

De centrale zones tussen het raster van paden worden opnieuw gebruikt als bestemming voor het begraven na crematie. Verspreid over de site zijn er zitgelegenheden. Op deze manier krijgt de begraafplaats, naast een groen decorum, meer geborgenheid enerzijds en meer dieptewerking anderzijds. Een cultuurhistorische analyse van de site en in het bijzonder van de waardevolle graven zal de basis vormen voor weloverdacht herstel en toekomstig hergebruik van waardevolle graven.

De omgeving

Het voorplein, aansluitend op de Sint-Jozefstraat en naast het spoorwegviaduct, is een ontmoetingsplein. Het fungeert als scharnier en overgang tussen verschillende ruimtes: begraafplaats, sportvelden, jeugdlokalen en de zone voor natuurontwikkeling. De zone tussen de eigenlijke begraafplaats en de sportvelden is ontdaan van de meeste, niet-waardevolle graftekens. Een aantal is als herinnering aan de voorgeschiedenis bewaard en ingewerkt in de groenbuffer aan de achterzijde van de sporttribune.

De begraafplaats en de aanpalende zone voor jeugdgroepen zijn op elkaar afgestemd. Ruimtelijk afgescheiden door hagen is, in samenspraak met de jeugd, een heuvelachtige buitenruimte uitgewerkt met onder andere een klein openluchttheater. De groene structuur op en rond de begraafplaats omvat eveneens de sportzone. Deze is rondom door een brede singelbeplanting gebufferd. De zone voor natuurontwikkeling vervult de missing link in de ecologische verbinding vanuit het drukke stadscentrum, langsheen de spoorlijn en voorbij de middelbare school Tordale. Ze kreeg heggen en wadi’s, die een ecologisch waardevol gradiënt creëren. Zo ontstaat een groene buffer tussen stad en landschap, tussen spoorlijn en achterzijde van de bebouwing.