Home>Project>Dorpskern Roborst, Zwalm
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Dorpskern Roborst, Zwalm


Na de heraanleg van de dorpskern van Roborst liggen de kasseien weer te wachten op de koers.  Het authentieke karakter van de dorpskern is met veel respect voor de historische identiteit hersteld.  Het resultaat getuigt van een evenwicht tussen het fragiele karakter van het dorp als woonplaats en de toeristische aantrekkelijkheid voor de vele wandelaars en fietsers.

Robost is een deelgemeente van Zwalm en ligt in de Zwalmvallei. Op afbeeldingen van het begin van de 20ste eeuw is het kenmerkende dorpsbeeld duidelijk zichtbaar, opgebouwd rond de kerk, de kerkhofmuur met inkompijlers, de lindebomen. De rijloper en goot zijn uitgevoerd in verharding van (Belgische) kassei. Dit dorpsbeeld is tot vandaag zeer homogeen gebleven met typische 19de-eeuwse dorpsbebouwing naast de 18de-eeuwse dienstgebouwen van het kasteel, de omheinde 19de-eeuwse herenhuizen en enkele aan de rand van de dorpskern gelegen hoeven. De kern wordt nog steeds gekenmerkt door de historische samenhang van het kerkplein en het kasteeldomein, met nabijgelegen motte. De golvende topografie maakt de ligging in het landschap zeer markant. Het is logisch dat in het dorp in 1996 en 2001 beschermingen zijn vastgelegd voor monumenten, zoals het kasteel en het koetshuis, de kerkhofmuur en de inkompijlers, de vier linden op het kerkplein en de Borstekouterstraat, een kenmerkende kasseiweg met zijbermen, kerkplein en kerkhof. Het kasteeldomein en de dorpskom zijn sedert 1996 eveneens een beschermd dorpsgezicht.

Verval van de kwaliteit van de publieke ruimte

Binnen dit homogene dorpsbeeld is de publieke ruimte een vormende component. De intrinsieke waarde ligt in de vorm, de inrichting en de materialen. In de afgelopen honderd jaar werd de openbare ruimte herhaaldelijk heraangelegd. In het begin van de 20ste eeuw was slechts de rijloper aangelegd in harde kasseien. De ruimte tussen de rijloper en de bebouwing was veelal nog blote, aangestampte grond. Later werd de verharding van gevel tot gevel uitgebreid, zonder gebruik van een boordsteen. Bij de meest recente heraanleg werd reeds geopteerd voor een aanleg van gevel tot gevel. De gebruikte materialen waren natuursteen (rijloper), prefab beton (goot) en betonstraatstenen (trottoirs en plein). Door een opeenvolging van problemen met de onderbouw en de voegen trad schade op en werd herhaaldelijk koud asfalt als oplapmiddel gebruikt. De toenemende problematiek van de bestrating zorgde enerzijds voor een verval van de kwaliteit van de publieke ruimte en anderzijds voor een potentieel verkeersonveilige situatie. Een nieuwe heraanleg drong zich op.

Terughoudendheid van de ontwerper

De sterke historische beeldwaarde van het dorp ligt in de samenhang van de vormende componenten en de structuur van de kern. De publieke ruimte is er aanwezig, vormend zonder op de voorgrond te treden. Bij de ‘restauratie’ van het openbaar domein was het zaak deze beeldondersteunende rol te herstellen. Dit vroeg van de ontwerper een zekere terughoudendheid, maar ook een duidelijke keuze in bijvoorbeeld materiaalgebruik en wegprofiel. Het ontwerp van de publieke ruimte beperkte zich tot enkele subtiele ingrepen zoals het herpositioneren en weer dimensioneren van de rijloper in combinatie met een duurzame en historisch correcte materiaalkeuze. Voor de rijloper en goten is gerecupereerde Belgische porfierkassei gebruikt. Alle overige verharding (trottoirs, parkeervakken, plein) is aangelegd in gerecupereerde Belgische grès platines. De lindebomen en het standbeeld van de waterkersplukster (verwijzend naar de waterkersteelt vlakbij) zijn in het geheel geïntegreerd. De volledige kerkhofmuur is onder handen genomen en kreeg nieuw metselwerk, voegsel en kalei. Er is weer sprake van connectie en eenheid tussen de publieke ruimte en het omliggende patrimonium.

De koers is van ons

Tal van toeristische wandel- en fietsroutes doen Roborst aan. Zo ook enkele voorjaarsklassiekers, de Ronde van Vlaanderen in het bijzonder. De Ronde en menig wielertoerist krijgen zo weer een mooie kasseistrook onder de wielen geschoven. Enkele bochten, een licht oplopende klim naar het dorpsplein in een glooiend landschap met vrijstaande hoeves en oude bomen als toeschouwers aan de randen. De kasseien liggen er, wachtend op de koers.