Home>Project>Blauwgroen Parkspoor Natuurlijk, Kontich
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}
Ongecategoriseerd

Blauwgroen Parkspoor Natuurlijk, Kontich


De Oude Spoorwegberm is een groen lint dat de gemeente Kontich kruist en zo een ecologische corridor vormt tussen de Antwerpse Zuidrand en de Netevallei. De door achterstallig beheer onderbenutte en verscholen berm is met eenvoudige ingrepen omgevormd tot een ruggengraat voor toekomstige ontwikkelingen. Versnipperde speelpleinen en kleinere groenzones zijn verweven tot een robuust blauwgroen netwerk.

Het zuidelijke deel van de Oude Spoorwegberm tot aan de Netevallei is erkend en beheerd als natuurreservaat. Voor het noordelijke deel was er nooit een visie ontwikkeld, de functie bleef beperkt tot een fietsverbinding. Door een gebrek aan beheer was de berm ingenomen door  spontaan ontwikkelde, vaak uitheemse bosstruwelen. Dit deel vroeg inhoudelijk en infrastructureel een nieuwe invulling. Met het oog op enkele toekomstige woonprojecten ontwikkelde de gemeente een masterplan, een visie voor de herwaardering van de volledige voormalige spoorwegberm. Een eerste gebiedsdeel is uitgewerkt, met groene vingers tot in de woonwijk. Het is een blauwdruk en laat de troeven zien waar andere actoren en ook projectontwikkelaars kunnen op inspelen in samenspraak met de gemeente.

Veilige en comfortabele fiets- en wandelverbinding

Het behoud en de versterking van de ecologische corridor gaan samen met de zorg voor een vlotte, aantrekkelijke en comfortabele wandel- en fietsroute. Kruispunten kregen een veilige oversteek, zijn duidelijker zichtbaar en nodigen uit tot een bezoek. Door het fietstracé plaatselijk op te schuiven is de rechtlijnigheid doorbroken. Het fietspad is aangelegd in een waterdoorlatende, duurzame halfverharding en wordt op enkele segmenten geflankeerd door een schorspad voor lopers en wandelaars.

Robuuste blauwgroene structuur

Een van de doelstellingen van het project was het realiseren van een blauwgroene dooradering, door het herwaarderen van bestaande grachten en waterpartijen. Ruimte voor water levert ecosysteemdiensten op voor de omgeving. Het voorkomt ongewenste overstromingen, verhoogt de lokale biodiversiteit en versterkt de waterbeleving. De vroegere verruigde retentiezone is heringericht als een open waterpartij met een aantrekkelijke vlonderoever. Ze vangt het regenwater van de naastgelegen woonwijken op, met een capaciteit van ongeveer twee olympische zwembaden of 23.000 m³ water. Vroeger liep al dat water meteen weg via de riool, nu is er enkel nog een noodoverlaat.

Kindvriendelijke water- en natuurbeleving

Vroeger waren de oude spoorwegberm en een aangrenzende speeltuin van elkaar gescheiden door een draad. Die is verwijderd en beide ruimtes zijn in elkaar geschoven door waterpartijen door te trekken tot op het speelterrein. Graspartijen worden extensiever beheerd en het terrein is ingericht met natuur- en waterbelevingselementen. Op een speelstrandje kunnen kinderen leren hoe het water zich gedraagt en wat het belang is van water voor de natuur. Het terrein zal nog verder worden aangekleed, maar de basis is gelegd. Tijdens de recente hittegolven werd hier al gretig met water gespeeld.

Natte en droge biotopen

De aanwezige natuurlijke structuur was de basis van het ontwerp, maar er werd weer meer licht ingebracht door de inheemse bosbiotopen af te wisselen met grotendeels bestaande hooilandjes en moeraszones. Exoten zijn verwijderd, het bos werd opener, de struiklaag krijgt de kans om tot een boszoom te ontwikkelen. Communicatie was belangrijk want voor veel mensen is het toch schrikken als bomen gekapt worden. Maar hierdoor krijgen de geselecteerde toekomstbomen de kans om uit te groeien tot volwaardige woudreuzen. Ook het leefgebied van de zandbij en de hazelworm profiteert van de extra lichtinval. Door het pad plaatselijk op te schuiven, konden samen met de buurt inheemse groenschermen worden aangeplant langs een KMO-zone en aangrenzende tuinen. Ze bestaan uit bessen- en bloesemhoudende soorten zoals meidoorn, sleedoorn en hondsroos, en zijn belangrijk voor de biodiversiteit. Vleermuizen kunnen de oude spoorberm en de houtkanten volgen om van de Netevallei naar de fortengordel ten zuiden van Antwerpen te navigeren.

Voorbeeld van klimaatgroen en waterbeheer

Het project werd in de ontwerpfase geselecteerd als provinciaal laureaat Natuur in je buurt waardoor het financiële ondersteuning kreeg van het Agentschap voor Natuur en Bos. De realisatie kon ook rekenen op de steun van het Europese project Nature Smart Cities. Na de realisatie kreeg het project het waterprooflabel van de Vlaamse Milieumaatschappij, als voorbeeldstellend project voor waterberging en -infiltratie. Het laat zien hoe met beperkte ingrepen een klimaatgroen landschapspark kan worden uitgebouwd.