Home>Project>Square Jacques Franck, Sint-Gillis
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Square Jacques Franck, Sint-Gillis


De aanpak van de Square Jacques Franck in de gemeente Sint-Gillis, in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, past in het opwaarderen van de publieke plekken in het kader van het wijkcontract Fontainas. Een sterke betrokkenheid vanuit het wijkcentrum en de overlegstructuren binnen het wijkcontract hielpen het ontwerpbureau om de juiste keuzes te maken.

De Square Jacques Franck was vrij rommelig, onoverzichtelijk en bij valavond en ’s nachts heerste er een gevoel van onbehagen en zelfs onveiligheid. Langs één zijde was het plein begrensd door een straat die de verbinding maakte tussen de Vorstsesteenweg en het Heldenplein. Door deze configuratie bevonden er  zich continu wagens tussen de woningen en het plein zelf. Samen met de aanwezigheid van (onvoldoende) parkeerplaatsen en de rommelige inrichting was de (be)leefbaarheidsgraad van de plek bijzonder laag voor een zeer diverse bewonersgroep. Het was echter duidelijk dat de aaneenschakeling van openbare ruimtes veel potentie had en voor de kleinschalige Fontainaswijk een belangrijk groene pleinruimte vormt.

Sociaal klimaat

De buurt rond de Square Jacques Franck is zeer heterogeen. Verschillende nationaliteiten en culturen leven er samen in een dicht bebouwde wijk met weinig private buitenruimte. Jongeren brengen een groot deel van hun vrije tijd door op straat en in de openbare ruimte. Dit brengt een geanimeerde en levendige sfeer, maar ook spanning tussen verschillende bewonersgroepen. Die mix kan aan de basis liggen van bepaalde generatieconflicten, voornamelijk rond de sociale woningen. Daar klagen ouderen soms over de activiteiten van de jongeren in de straat of op het plein, over het lawaai van de voetballen. Er werd een vandalismeprobleem vastgesteld aan de voet van de torens met sociale woningen, in de inkomhallen van de gebouwen.

Sterke betrokkenheid

Sociale controle en voorzieningen op en rond het plein zijn belangrijk voor het veiligheidsaspect. De ontwerpers wilden een transparanter plein creëren met meer visuele relaties tussen de verschillende onderdelen. Ze zien het plein als een belangrijke opstap in het stedelijke weefsel van Sint-Gillis en in het aanbod aan publieke ruimtes die van de stad een aangename plek moeten maken. De Square Jacques Franck sluit naadloos aan bij de parken aan de Hallepoort en Gremau, ligt op een paar stappen van het Bethlehemplein en op enkele minuten wandelen van de Parvis en het Marie Jansonplein, Pierre Paulus en park Morichar. Vanuit een sterke betrokkenheid van het wijkcentrum en de overlegstructuren in het kader van het wijkcontract werd een programmatie opgesteld voor het ontwerp. Via een intense reeks van consultaties met de kerngroep en een uitgebreide bewonersgroep werd het ontwerp verder aangepast, verfijnd en afgestemd op de wensen van de buurt.

Vijf ontwerpprincipes

De ontwerpers werkten rond vijf thema’s voor het opwaarderen van de Square Jacques Franck en de aangrenzende ruimtes, waarbij ze steeds zijn uitgegaan van de kleinschaligheid en het lokale karakter van de buurt. De pleinruimtes worden gevormd door de gevels of een kader rondom.

Het was in eerste instantie van belang de randen van de pleinruimtes goed te laten aansluiten op de openbare ruimte. Waar mogelijk kregen de omliggende bewoners  een betere, mooiere toegang tot hun woning. Door een sterkere betrokkenheid van de bewoners wordt een veiligere omgeving met minder vandalisme gestimuleerd.

Het tweede uitgangspunt was het terugwinnen van terrein op de auto. Het parkeren en de wegenis zijn zo gereorganiseerd dat de ruimte efficiënter en vooral gebruiksvriendelijker is voor de zachte weggebruiker.

De publieke ruimte is de plek voor alle leeftijdsgroepen. Intergenerationeel denken was het derde ontwerpprincipe. Het plein moet een goed functionerende, gastvrije ruimte zijn voor ontmoeting, spel, activiteiten of om gewoon te verpozen op een rustig bankje.

Het vierde uitgangspunt was dat bomen zorgen voor een prettige atmosfeer en schaal geven. De ontwerpers stelden een uitgebreide inventaris op van de bestaande bomen en hun vitaliteit. Waar nodig werd er gekapt, maar de focus lag op het aanplanten van nieuwe exemplaren om een continuïteit van het groen naar de verschillende pleinruimtes te creëren. Ondanks de hoge woontorens hebben de ruimtes hun karakteristieke kleinschaligheid behouden. Het bladerdak van de kruinen speelt hierin een belangrijke rol. Vanuit de woontorens kijken de bewoners uit op het groen, wat een grote bijdrage levert aan de woonomgeving.

Ten slotte benut het ontwerp de microtopografie, het aanwezige niveauverschil om een beschutte ruimte te creëren naar de Vorstsesteenweg, om een betere aansluiting te maken naar de daktuin van de parkeergarage en voor het inpassen van een goede toegankelijkheid voor minder mobiele mensen. Daarnaast vormen niveauverschillen zitranden en kunnen ze fungeren als spelelement.

In de armen gesloten

Een doordachte organisatie, inrichting en uitrusting van het plein met aandacht voor diverse sferen en plekken zorgt ervoor dat louter ruimtelijke conflicten bij samengebruik op een andere manier gekanaliseerd worden. Deze visie hebben de ontwerpers, de gemeente en het gewest samen gerealiseerd. Het nieuwe plein lokt veel positieve reacties uit, de wijk heeft het in zijn armen gesloten.