Home>Reportage>Voetgangerszone Elsene – Wanneer design en functionaliteit één worden
{"slide_to_show":"1","slide_to_scroll":"1","autoplay":"true","autoplay_speed":"3000","fade":"false","speed":"300","arrows":"true","dots":"false","loop":"true","nav_slide_column":5,"rtl":"false"}

Voetgangerszone Elsene – Wanneer design en functionaliteit één worden


Met meer dan 30.000 voetgangers per dag staat de Elsensesteenweg in de top drie van voetgangershotspots in Brussel. Het grootste deel van de publieke ruimte was er tot voor kort voorbehouden voor autoverkeer. Onlangs is een groot stuk van de Elsensesteenweg omgevormd tot een autoluwe zone.

 

Aan de herinrichting van de Elsensesteenweg ging in 2016 een participatieproces vooraf. Studiebureau ÁRTER architects ontwierp samen met handelaars, bewoners, de gemeente Elsene en de MIVB een project dat rekening houdt met de verschillende verzuchtingen. De nieuwe inrichting moest van de Elsensesteenweg een hoogkwalitatieve, duurzame en multifunctionele ruimte maken. Een prominente plaats voor voetgangers en fietsers, een aantrekkelijke winkelbuurt en veilig verkeer stonden voorop. Bovendien was er vraag naar een merkbaar sneller openbaar vervoer (buslijnen 71 en 54) en moesten leveringen bij de handelszaken gemakkelijker worden. Omdat het om veel meer dan een mobiliteitsproject ging, werd de  Elsensesteenweg tussen de Naamsepoort en het Fernand Cocqplein volledig herdacht. De straat en het Fernand Cocqplein zijn van gevel tot gevel heraangelegd. Het wegdek en het trottoir zijn daarbij op dezelfde hoogte gebracht.

Sébastien Heuss, projectleider bij ÁRTER architects, geeft tekst en uitleg bij deze bijzondere herinrichting: “Tussen zeven uur ’s ochtends en zeven uur ’s avonds kan er – op een aantal bussen na – geen enkele auto passeren zonder expliciete toestemming. Op de andere uren van de dag is de Elsensesteenweg toegankelijk voor alle verkeer, al geldt er wel een snelheidslimiet van twintig kilometer per uur. De invalswegen worden in de gaten gehouden via ANPR-camera’s.”

“De Elsense steenweg werd tussen de Naamse poort en het Fernand Cocqplein van gevel tot gevel volledig herdacht.”

 

“Met het Freestyle-concept van ACO worden de gietijzeren roosters volledig op maat gemaakt op basis van een specifiek ontwerp van de klant.”

 

 

OP MAAT GEMAAKTE ROOSTERS

Bouwheer Brussel Mobiliteit wilde geen niveauverschillen tussen de gevels aan weerszijden van de straat, een zone van dertien à vijftien meter breed. “Om de centrale as waar de bussen rijden visueel te markeren, zijn aan beide zijden van de weg doorlopende goten geplaatst”, vertelt Heuss. “Die voeren overtollig regenwater af en hebben ook een visueel-esthetische dimensie en een signaalfunctie voor slechtzienden. Op basis van een specifiek ontwerp van de klant is gekozen voor het Freestyle-concept van ACO, waarvan de gietijzeren roosters volledig op maat gefabriceerd werden. De roosters zijn gepersonaliseerd met een design dat het beeld van houten planken oproept, een herinnering aan het middeleeuws transport van hout tussen Brussel en de omringende dorpen. Naarmate de tijd vordert, zullen de gietijzeren roosters verweren en een roesttint aannemen. Ze zullen dan nog meer doen denken aan houten planken.”

De aanwezigheid van lijnbussen in de straat vereiste een solide uitvoering. Richard Ravanelli, projectleider bij aannemer Viabuild: ”Door de zestien centimeter dikke tegels was de uitlijning met de bestrating een uitdaging. We hebben de goten omhuld met twintig centimeter beton om ze stevig te verankeren. Ondanks het regelmatige busverkeer blijft alles mooi op zijn plaats zitten. Alles werd in één keer besteld maar in kleinere hoeveelheden aangeleverd, zodat ik mijn planning kon aanhouden.”

 

“De straat, die vroeger smal leek, is bijna dubbel zo breed geworden”

 

HEMELWATER VOOR BOMEN

Over de volledige lengte van de Elsensesteenweg en op het Fernand Cocqplein heeft Brussel Mobiliteit twaalf bomen gekapt om 37 nieuwe bomen aan te planten of te verplaatsen. Op het plein zijn de bomen maximaal behouden. Een bestaande eik en een els kregen een nieuwe plek en er kwamen negen nieuwe bomen bij. Vier zieke esdoorns zijn gerooid en twee goudenregens werden verwijderd omwille van de zeer giftige vruchten. Door optimale neerslagrecuperatie worden de beplantingszones op het plein, zo’n 995 vierkante meter, van water voorzien. Sébastien Heuss: “Het Fernand Cocqplein doet louter dienst als voetgangerszone. Om de visuele uitstraling van het plein niet te verstoren, gingen we op zoek naar een discreet waterrecuperatiesysteem. ‘Sideline’ van ACO bleek uiterst geschikt voor dit type projecten.” De kanalen bakenen de terraszone langs de gevels af en voeren het water af naar de plantvakken en boomspiegels. “Op basis van ons algemeen plan met alle afwateringssystemen heeft ACO het aantal inspectieluiken en slibvangers berekend en de positie ervan bepaald om het volledige waterafvoersysteem zo efficiënt mogelijk te laten functioneren. Dat is iets waarmee ontwerpbureaus het doorgaans lastig hebben”, aldus Sébastien Heuss. Een grote Sideline rond de fontein recupereert het overtollige water en voert het af naar de technische ruimtes waar de pompen staan. Een gootvariant met ledverlichting markeert de omtrek van een groot trapezium in architectonisch beton, waardoor het geheel als het ware boven het plein zweeft. Dit creëert een gezellige centrale verpozingsplek.

Brussels minister van mobiliteit en openbare werken Pascal Smet (sp.a) klonk bij de opening bijzonder lovend: “Er zijn veel voetgangers aanwezig en ik ben zeer tevreden met de renovatie van de Elsensesteenweg, zowel door de keuze van het materiaal, als door de vormgeving. De straat, die vroeger smal leek, is bijna dubbel zo breed geworden.”

 

www.aco-urbandesign.be